Wanneer starten met zindelijkheidstraining?

Niet de leeftijd, maar de ontwikkeling van het kind is leidend bij het vaststellen van het juiste moment. Er zijn duidelijk waarneembare signalen die aangeven of je kindje er klaar voor is: 'rijpheidssignalen'.

Scroll Down

Het ideale moment om te starten verschilt per kind en is afhankelijk van de lichamelijke en mentale ontwikkeling van een kind. Daarbij laat een kindje duidelijk waarneembare signalen zien, de zgn. 'rijpheidssignalen'. Wij werken aan een eenvoudige test waarmee ouders en verzorgers met een aantal vragen kunnen inschatten of hun kindje klaar is voor zindelijkheidstraining.

Wanneer je leest over zindelijkheid wordt vaak gezegd dat een kindje 'zelf moet aangeven' of hij of zij er klaar voor is. In zekere zin klopt dat, maar wacht niet per se op de verbale of schriftelijke vaardigheid van het kind om dat onder de aandacht te brengen van de ouders.

Niet de leeftijd, maar de ontwikkeling van het kind is leidend bij het vaststellen van het juiste moment. Er zijn duidelijk waarneembare signalen die aangeven of je kindje er klaar voor is: 'rijpheidssignalen'.

Begin met interesse kweken

Zindelijkheid begint niet met een 'bootcamp' of direct de luiers uit, maar met het interesseren van het kindje voor het WC-gebruik. Als een kindje nooit ziet wat daar gebeurt, zal het ook niet begrijpen dat het bij anderen anders werkt dan met een luier om. Vanuit de interesse, het na willen doen met een potje en bijv. poppen ontstaat de motivatie om het zelf ook te kunnen.

Kan je te vroeg beginnen?

In China is de norm dat je laat bent met zindelijkheid als je na 12 maanden nog niet op de WC gaat, maar of je daar al kan spreken van 'zelfstandig WC gebruik' is natuurlijk de vraag. Er zijn mensen die met behulp van 'babyzindelijkheidscommunicatie' , geluiden en gebaren nooit een luier gebruiken. Wij hanteren een definitie van zindelijkheid waarbij het kindje zelfstandig naar de WC gaat en daarbij verschillende fasen doorloopt: van interesse in de WC of potje, naar rondlopen zonder luier, tot uiteindelijk zelfstandig naar de WC.

In principe kan je dus niet te vroeg beginnen, maar het kan wel langer duren en meer begeleiding vragen van een ouder als je vroeg start. Jongere kinderen (<18 maanden) zijn motorisch nog minder ontwikkeld (uit- en aankleden), kunnen verbaal nog minder makkelijk aangeven wat ze willen en hebben nog een hogere frequentie van plassen.

Kan je te laat beginnen met zindelijkheid?

Ieder kind zonder medische problemen zal uiteindelijk zindelijk worden. Een relatief late start van de zindelijkheidstraining gaat alleen ook gepaard met meer moeite van ouders, sociale problemen en een groter risico op medische problemen zoals constipatie. Een aantal aandachtspunten hierbij zijn:

  • Er zijn sociale normen, die verschillen per land, zoals de start van de kleuterschool. Een kind wordt in Nederland niet op de basisschool geaccepteerd als het niet zelfstandig naar de WC kan.
  • Een kindje leert steeds langer het negeren van lichamelijke signalen (aandrang) en gewennen aan dragen van een volle luier.
  • Een kindje dat autoriteit test (bijv. in de peuterpuberteit) is lastiger te begeleiden.

Wat is het optimale moment voor jouw kind?

Het optimale moment voor de start van zindelijkheidstraining wordt ingegeven door een combinatie van:

  1. de lichamelijke en mentale ontwikkeling van het kind, hieronder vind je hiervoor de rijpheidssignalen
  2. de omgeving: de ouders en verzorgers moeten er klaar voor zijn en de periode waarin je actief je kindje uit de luiers helpt moet ondersteunend werken: bijv. niet tijdens een intense periode (verhuizing, feestdagen, scheiding)

De sociale norm speelt ook mee. Aan bovenkant van de termijn speelt de norm die wordt opgelegd door bijvoorbeeld de basisschool, maar ook een vroeg start betekent dat (groot-)ouders en anderen je zullen bevragen of dat niet 'te vroeg' is.

Rijpheidssignalen

Er is een lange lijst met rijpheidssignalen. Wij hebben een selectie gemaakt die aangeven dat een kindje klaar is om te leren zelfstandig op een potje of WC te gaan zitten, zich uit en aan te kleden. Dat zijn:

  • Een kindje kan gedrag imiteren
  • Een kindje kan lopen zonder hulp
  • Een kindje kan nee zeggen als teken vanaf onafhankelijkheid
  • Een kindje toont interesse in het WC gedrag van anderen (ouders, kindjes op de opvang, broertjes en/of zusjes).
  • Een kindje kan eenvoudige instructies opvolgen.

Ter indicatie: 95% van de kinderen vertoont deze signalen tussen de 18-24 maanden. Doorgaans komt dat er op neer dat je rond de 1,5 jaar eenvoudig en zonder veel moeite kan beginnen met het wekken van interesse voor het WC gebruik.

Terug naar publicaties
Laatste update:
Oct 5, 2021
Bronnen:
No items found.

Challenge This

Wij werken hard aan het onderzoek en de onderbouwing van onze informatie, maar we zullen zeker ook dingen missen. Heb jij een aanvullend perspectief? Een nieuwe bron! Mis je toch iets? Ben je het er niet mee eens? Laat het ons weten.